Figuur 267

De onderstaande figuren zijn gespiegeld.

Uitleg bij de afbeelding: Understanding Confirmation Bias

Deze afbeelding visualiseert op heldere wijze het mechanisme van confirmation bias: de neiging van mensen om vooral die informatie te accepteren die aansluit bij wat zij al geloven.

De drie onderdelen in de afbeelding

🔶 Factual Evidence: feitelijke bewijzen die we negeren (links boven in blauw)
Dit is het geheel van alle beschikbare feiten en gegevens.
Objectieve informatie, onderzoeksresultaten, meetdata, documenten en waarnemingen — ongeacht of ze onze overtuigingen ondersteunen of tegenspreken.

🔵 Our Personal Beliefs: onze overtuigingen, wat we willen zien dat waar is (rechts boven in rood)
Dit zijn onze overtuigingen, verwachtingen en aannames.
Ze worden gevormd door ervaringen, emoties, sociale context, eerdere verhalen en vertrouwen (of wantrouwen) in instituties en personen.

🔴 Evidence We Choose to Believe: wat we willen zien (boven in zwart: de overlap)
Het overlappende gebied laat zien wat er in de praktijk vaak gebeurt:
👉 we geloven vooral díe feiten die passen binnen onze bestaande overtuigingen: tunnelvisie of confirmation bias
Feiten die daarbuiten vallen, worden genegeerd, gebagatelliseerd of als verdacht beschouwd.

De persoon in het midden van de overlap symboliseert dat dit proces menselijk en onvermijdelijk is — het is geen kwade wil, maar een cognitieve neiging.

Waarom deze afbeelding belangrijk is

De kracht van deze visualisatie is dat zij laat zien dat:

• confirmation bias niet betekent dat feiten ontbreken;

• maar dat selectie en interpretatie bepalen welke feiten serieus worden genomen;

• en dat overtuigingen vaak leidend zijn, niet de volledige feitenset.

Dit mechanisme speelt een grote rol bij:

• maatschappelijke controverses,

• mediaberichtgeving,

• langdurige rampsituaties,

• en situaties waarin vertrouwen onder druk staat.

Toepassing op complexe dossiers (zoals rampenonderzoek)

Bij complexe en emotioneel beladen gebeurtenissen:

• zijn de feiten vaak technisch en moeilijk toegankelijk (rechtsboven in rood),

• bestaan er sterke overtuigingen en vermoedens in de samenleving (rechts boven in blauw),

• en wordt het publieke debat gevoed door het beperkte overlappende gebied (rechtsboven in grijs).

Daar ontstaat ruimte voor:

• hardnekkige narratieven, journalistieke interpretaties die nogal al eens de plank misslaan

• selectief citeren (ten behoeve van krantenkoppen)

• en het blijven circuleren van dezelfde bevestigende argumenten...soms na 30 jaren nog (Rampvlucht en Going Down Going Down 2022)

Kernboodschap van de afbeelding

Confirmation bias (tunnelvisie) beperkt niet de feiten zelf, maar ons vermogen om ze volledig te zien.

Juist daarom zijn transparantie, herhaald verifiëren, corrigeren en het expliciet benoemen van onzekerheden essentieel in onderzoek én verslaggeving.

Figuur 270: bron ir. Michiel Schuurman, TU Delft. Aviation Safety Investigation. De essentie van de afbeelding is hoe we goede conclusies kunnen trekken. Het ging met name mis bij journalist Dekker van Trouw die tot onjuiste afwegingen en voortijdige conclusies kwam en reconstructies maakte op basis van beperkte informatie.

Het extra rondje volgens dagblad Trouw gepubliceerd op 29-10-1992

speelt nog steeds in 2026 (Discussie was beeindigd met parlementaire enquête in 1999)

Figuur 271A

Figuur 271B: hetzelfde als 271A, echter op een andere manier weergegeven als informatie waaruit een journalist moet kiezen. Zie ook: Extra rondje | ongevallenonderzoek EL AL 1862, Route | ongevallenonderzoek EL AL 1862, Engine Separation | ongevallenonderzoek EL AL 1862

*

De invloed van de geheime diensten op het ongevallenonderzoek volgens Trouw en Vincent Dekker

Figuur 272

*

meer dan 1 minuut stilte communicatie tussen vliegtuig en verkeersleiding na vermeende afvallen van de motoren 

Zeer onjuiste journalistieke analyse (Discussie was al beeindigd met de parlementaire enquête)

Figuur 273A

Figuur 273B: was de informatievoorziening werkelijk zo slecht als is voorgesteld? Of: niet goed gericht?

*

Zichtbaarheid van het afvallen van de motoren op de radar van de verkeersleider 04-11-1992

Figuur 275

*

Toename miskramen en kankergevallen eerste maanden na ongeval in 1992/1993

speelt nog steeds in 2026 na Rampvlucht (discussie was al beeindigd na afsluiting MOVB in 2004)

Figuur 276

*

Terughoudenheid ten aanzien van medisch onderzoek door artsen AMC

Speelt nog steeds in 2026 na Rampvlucht...

Figuur 277A

Figuur 277B: hetzelfde als 277A, maar op een andere manier vormgegeven. zie ook: Ziekte | ongevallenonderzoek EL AL 1862

*

Geheime ladingsdocumenten?

Speelt nog steeds in 2026 na Rampvlucht: er zijn nooit correcties geweest...

Figuur 278A

Figuur 278B: hetzelfde als 278A, maar op een andere manier vorm gegeven. De ladings papieren waren van 1992 tot 2010 en sinds 2024 niet geheim. Zie ook: Vracht - lading | ongevallenonderzoek EL AL 1862

*

Geheimhouding documenten of onzorgvuldigheid bij archivering?

Is gecorrigeerd door Ministerie van I en W in 2024: dossiers zijn vrijgegeven

Figuur 279

*

RLD had toestel op 4 oktober 1992 "aan de grond kunnen houden"?

Ongefundeerde uitspraak door gebrek aan deskundigheid

Figuur 280

*

Was er slecht onderhoud bij El Al? 

Ongefundeerde uitspraken/visie door gebrek aan deskundigheid

Figuur 281A

Figuur 281B: hetzelfde als 281A maar op een andere manier vormgegeven (zo ontwikkelde het beeld zich tot de parlementaire enquête in 1999). Zie ook Vliegtuigonderhoud | ongevallenonderzoek EL AL 1862

*

Was het verarmde uranium een gevaar voor de volksgezondheid?

Figuur 282A

Figuur 282B: hetzelfde als 282A maar anders weergegeven (Ik ga uit van de situatie in 2022). Zie: Verarmd uranium | ongevallenonderzoek EL AL 1862

Hieronder: de informatievoorziening werd in de Bijlmermeer als zeer gebrekkig ervaren, en dat punt moet mijns inziens serieus genomen worden bij zo'n belangrijk ongeval. Toch vergeet men nog wel eens dat de werkelijke situatie tijdens een ongeval is dat er na 1 maand een voorlopig rapport verschijnt, en dat er na een jaar een eindrapport komt. Zorgvuldigheid kost tijd. Mijn persoonlijke mening is dat er een veel betere communicatie en woordvoering had moeten zijn in de weken en maanden die volgden die beter op de Bijlmerbewoners en op de media afgestemd zou zijn geweest. Dit was een van de leeraspecten van dit vliegtuigongeval. Maar terugkijkend heeft men toch wel enorm zijn best gedaan, ook in vergelijking met andere vliegtuigongevallen die zich in die tijd voordeden. Het is niet de taak van ongevallenonderzoekers om de emoties die in de maatschappij leven 'te managen'. Maar zij krijgen er uiteraard wel mee te maken.

Figuur 283

*

Onafhankelijkheid, deskundigheid, professionele integriteit en professionele instelling tot waarheidsvinding waarborgen de kwaliteit van het proces

Figuur 284

*

Vliegtuig komt uit Canada en pikte daar geheime lading op, zie tankbon

Anekdotisch bewijs: alle andere documenten (vliegplannen, ladingspapieren, radarbeelden etc) spreken dit tegen

Figuur 285A