Uitleg bij de afbeelding: Understanding Confirmation Bias

Deze afbeelding visualiseert op heldere wijze het mechanisme van confirmation bias: de neiging van mensen om vooral die informatie te accepteren die aansluit bij wat zij al geloven.

De drie onderdelen in de afbeelding

🔶 Factual Evidence: feitelijke bewijzen die we negeren (links boven in blauw)
Dit is het geheel van alle beschikbare feiten en gegevens.
Objectieve informatie, onderzoeksresultaten, meetdata, documenten en waarnemingen — ongeacht of ze onze overtuigingen ondersteunen of tegenspreken.

🔵 Our Personal Beliefs: onze overtuigingen, wat we willen zien dat waar is (links boven in rood)
Dit zijn onze overtuigingen, verwachtingen en aannames.
Ze worden gevormd door ervaringen, emoties, sociale context, eerdere verhalen en vertrouwen (of wantrouwen) in instituties en personen.

🔴 Evidence We Choose to Believe: wat we willen zien (links boven in zwart: de overlap)
Het overlappende gebied laat zien wat er in de praktijk vaak gebeurt:
👉 we geloven vooral díe feiten die passen binnen onze bestaande overtuigingen: tunnelvisie of confirmation bias
Feiten die daarbuiten vallen, worden genegeerd, gebagatelliseerd of als verdacht beschouwd.

De persoon in het midden van de overlap symboliseert dat dit proces menselijk en onvermijdelijk is — het is geen kwade wil, maar een cognitieve neiging.

Waarom deze afbeelding belangrijk is

De kracht van deze visualisatie is dat zij laat zien dat:

  • confirmation bias niet betekent dat feiten ontbreken;

  • maar dat selectie en interpretatie bepalen welke feiten serieus worden genomen;

  • en dat overtuigingen vaak leidend zijn, niet de volledige feitenset.

Dit mechanisme speelt een grote rol bij:

  • maatschappelijke controverses,

  • mediaberichtgeving,

  • langdurige rampsituaties,

  • en situaties waarin vertrouwen onder druk staat.

Toepassing op complexe dossiers (zoals rampenonderzoek)

Bij complexe en emotioneel beladen gebeurtenissen:

  • zijn de feiten vaak technisch en moeilijk toegankelijk (rechtsboven in rood),

  • bestaan er sterke overtuigingen en vermoedens in de samenleving (rechts boven in blauw),

  • en wordt het publieke debat gevoed door het beperkte overlappende gebied (rechtsboven in grijs).

Daar ontstaat ruimte voor:

  • hardnekkige narratieven, journalistieke interpretaties die nogal al eens de plank misslaan

  • selectief citeren (ten behoeve van krantenkoppen)

  • en het blijven circuleren van dezelfde bevestigende argumenten...soms na 30 jaren nog (Rampvlucht en Going Down Going Down 2022)

Kernboodschap van de afbeelding

Confirmation bias beperkt niet de feiten zelf, maar ons vermogen om ze volledig te zien.

Juist daarom zijn transparantie, herhaald verifiëren, corrigeren en het expliciet benoemen van onzekerheden essentieel in onderzoek én verslaggeving.

Het extra rondje volgens dagblad Trouw gepubliceerd op 29-10-1992

speelt nog steeds in 2026

De invloed van de geheime diensten op het ongevallenonderzoek volgens Trouw en Vincent Dekker

meer dan 1 minuut stilte communicatie tussen vliegtuig en verkeersleiding na vermeende afvallen van de motoren 

Zichtbaarheid van het afvallen van de motoren op de radar van de verkeersleider 04-11-1992

Toename miskramen en kankergevallen eerste maanden na ongeval in 1992/1993

speelt nog steeds in 2026 na Rampvlucht

Terughoudenheid ten aanzien van medisch onderzoek door artsen AMC

Speelt nog steeds in 2026 na Rampvlucht

Geheime ladingsdocumenten?

Speelt nog steeds in 2026 na Rampvlucht: er zijn nooit correcties geweest

Geheimhouding documenten of onzorgvuldigheid bij archivering?

Is gecorrigeerd door Ministerie van I en W in 2024

RLD had toestel op 4 oktober 1992 "aan de grond kunnen houden"?

Was er slecht onderhoud bij El Al? 

Was het verarmde uranium een gevaar voor de volksgezondheid?

Hieronder: de informatievoorziening werd in de Bijlmermeer als zeer gebrekkig ervaren, en dat punt moet mijns inziens serieus genomen worden bij zo'n belangrijk ongeval. Toch vergeet men nog wel eens dat de werkelijke situatie tijdens een ongeval is dat er na 1 maand een voorlopig rapport verschijnt, en dat er na een jaar een eindrapport komt. Zorgvuldigheid kost tijd. Mijn persoonlijke mening is dat er een veel betere communicatie en woordvoering had moeten zijn in de weken en maanden die volgden die beter op de Bijlmerbewoners en op de media afgestemd zou zijn geweest. Dit was een van de leeraspecten van dit vliegtuigongeval. Maar terugkijkend heeft men toch wel enorm zijn best gedaan, ook in vergelijking met andere vliegtuigongevallen die zich in die tijd voordeden. Het is niet de taak van ongevallenonderzoekers om de emoties die in de maatschappij leven 'te managen'. Maar zij krijgen er uiteraard wel mee te maken.

Onafhankelijkheid, deskundigheid, professionele integriteit en professionele instelling tot waarheidsvinding waarborgen de kwaliteit van het proces

Vliegtuig komt uit Canada en pikte daar geheime lading op, zie tankbon