Een ongevraagd wederhoor na 33 Jaar

Met deze website heb ik een aantal zaken zo goed mogelijk conform de feiten op een rijtje gezet. Het is mijn 'ongevraagde' wederhoor op 33 jaar aan geruchten, verdachtmakingen, insinuaties, analyses, media-duiding, dramaseries en documentaires.

Ik ben me ervan bewust dat deze informatie confronterend kan zijn en gedachten en gevoelens kan oproepen. Toch vind ik dat ik eigenlijk weinig keuze heb gehad. Je moet consequent doorgaan als je de zaken echt op een rijtje wilt krijgen. Door die zure appel moest ik heen bijten. Als ik zou gaan schipperen, met andere winden zou meewaaien, compromissen zou sluiten en van feiten zou afwijken, zou het alleen maar ingewikkelder worden. Gefundeerde kritiek op wat ik teweegbreng vind ik uitstekend.

Grenzen

Er zijn ook voor mij grenzen: grenzen aan mijn expertise, die in de eerste plaats op het terrein van de luchtvaart en het luchtvaartveiligheidsonderzoek ligt. Ik ben geen medicus, geen bestuurskundige of politicoloog, geen journalist en geen historicus. Juist daarom vind ik het van groot belang dat deskundigen uit die vakgebieden in de toekomst zelf kritisch reflecteren op het zorgvuldig samengestelde aanbod van oorspronkelijke broninformatie dat inmiddels beschikbaar is gekomen.

Vanzelfsprekend maakte ik zelf deel uit van het onderzoeksproces. Dat betekent ook dat ik bereid moet zijn om kritisch op mijn eigen rol en die van het onderzoek terug te kijken. Wat ging goed? Waar waren we zorgvuldig? Waar hadden zaken beter gekund? Welke lessen zijn pas later zichtbaar geworden? Dat zijn vragen die ik mezelf ook stel.

Mijn betrokkenheid beperkte zich bovendien niet tot een luchtvaartongevallenonderzoek van enkele maanden. Zij strekte zich uit over jaren van maatschappelijke discussie, Kamervragen, mediacontroverses, een parlementaire enquête, internationale veiligheidsmaatregelen en een verdere loopbaan op het hoogste niveau binnen mijn vakgebied. Daardoor kijk ik niet alleen terug als voormalig onderzoeker, maar ook als iemand die de langdurige maatschappelijke gevolgen van een groot luchtvaartongeval van dichtbij heeft meegemaakt.

Juist daarom vind ik dat terugkijken niet vrijblijvend is. Ik kan niet alleen reflecteren — ik moet dat ook van mezelf. Niet om het verleden te herschrijven, maar om zorgvuldig onderscheid te blijven maken tussen feiten, interpretaties, emoties, aannames en narratieven die zich in meer dan dertig jaar rond de Bijlmerramp hebben ontwikkeld.

Zwakke punten: een eigen reflectie

Bij één van mijn lezingen sprak me een gepensioneerd commissaris van de politie aan – ooit betrokken bij het Bijlmerongeval. Hij complimenteerde mijn werk, maar zei ook: er mag doorklinken wat de zwakke punten zijn geweest. Met name in de jaren 1992-1999, tot aan de enquête.

Zijn opmerking sprak me zeer aan. Wat ik veel beter zou hebben willen doen:

Communicatie: Een veel betere en directere communicatie met de Bijlmerbewoners over het verloop van het onderzoek. Ze erbovenop houden – zowel over wat we hadden ontdekt, alsook eerlijk zijn over wat we (waarschijnlijk) nooit te weten zouden komen.

Preventie: Voorkomen dat mensen teveel gaan speculeren en in complottheorieën belanden. "Goede informatie blijven verstrekken en de dialoog aangaan" blijft essentieel. Ook al wordt je het misschien niet eens. De ander respecteren. De website geeft me terugkoppeling dat dit helpt.

Menselijkheid: Luisteren, inleven en overtuigen blijft altijd de beste manier om elkaar op te zoeken. Sommige mensen zal ik helaas nooit bereiken.

Het ongevallenonderzoek: Een aantal aspecten met betrekking tot het verzamelen van de wrakstukken had beter gekund – de registratie van wrakstukken en gevonden lading bijvoorbeeld. Ik kan die dossiers met foto's zelf niet meer inzien om vast te stellen wat precies is vastgelegd. Het dossier is enorm. Ook voor mij zijn er 'grijze plekken' en misschien zelfs 'blinde vlekken'.

Eigen analyses welkom

Dat neemt niet weg dat iedereen zijn eigen analyse mag doen en zijn eigen conclusies mag trekken. Mijn overtuiging blijft: met onbewezen theorieën zonder enig bewijs schiet je niets op. Het heeft na 33 jaar meer zin om ook naar contra-indicaties te kijken. Zijn er eigenlijk wel zoveel mensen ziek geworden als de media ons doen willen geloven?

Ik schrijf het nogmaals:

Als er geen verband bestaat tussen de gezondheid van Bijlmerbewoners en het vliegtuigongeluk – omdat zij de afgelopen 33 jaren niet gezonder of ongezonder zijn dan de rest van Nederland – en als er nooit "geheime" ladingspapieren of documenten hebben bestaan, dan is er geen doofpot-affaire. Maar ook zonder die verbanden geldt: er bestonden nooit geheime ladingspapieren en er was nooit een doofpot.

De vliegramp was al erg genoeg zonder deze geruchten en onbewezen insinuaties. Van onzekermakende geruchten kun je 'ziek' worden en zelfs PTSS ontwikkelen – afgezien van individuele ziektegevallen.

Een hoop voor verwerking

Ik hoop van harte dat de heer R. van Gijzel en de heer V.F. Dekker hun niet te bewijzen en tamelijk paranoïde theorieën en verwarrende media-optredens beëindigen. Om de Bijlmerbewoners een kans te geven op verwerking van de verschrikkelijke vliegramp in 1992.