Figuur 75: ir. H.N. Wolleswinkel, leider van het vooronderzoek naar de oorzaak van vlucht El Al 1862

De nabestaanden van de heer ir. H.N. Wolleswinkel, overleden in oktober 2023, stelden zijn dossier ter beschikking ten behoeve van een artikel in het Historisch Nieuwsblad. Dit artikel verscheen in september 2024. Inmiddels hebben de nabestaanden ermee ingestemd dat het dossier aan het Nationaal Archief kan worden overgedragen.

De presentatie van de resultaten van het vooronderzoek (04-10-1992 tot 14-10-1993)

De presentatie van het vooronderzoek is de moeite van het lezen waard. Het rapport van het vooronderzoek was niet openbaar. Het uiteindelijke eindrapport van de Raad voor de Luchtvaart (februari 1994) is dat wel. De onderstaande lezing is een samenvatting van het 'niet openbare' rapport.

De ladingspapieren (NOTOC)

Op 18 oktober 1992 werd het onderzoek naar de lading gedelegeerd aan de Rijkspolitie Dienst Luchtvaart, naar aanleiding van vragen van de media. Er was geen causaal verband tussen de oorzaak van het ongeval en de lading. De ladingspapieren behoren daarom niet tot het ICAO Annex 13 onderzoeksdossier of het beperkt openbare deel in het Nationaal Archief.

De ladingsdocumenten zijn altijd openbaar geweest, met uitzondering van de periode tussen 2010 en 2024, toen ze met het ICAO Annex 13 dossier waren samengevoegd. Er bestaan dus geen ‘geheime’ lading documenten. Het ministerie heeft gemaakte de fout inmiddels volledig hersteld.

4 oktober 1992 tot 14 oktober 1993

het vooronderzoek van de Raad voor de Luchtvaart

Rapporten, voortgangsrapporten, brieven aan de Tweede Kamer

In de eerste drie maanden na 4 oktober 1992 werden er 11 voortgangsrapporten geschreven over de voortgang van het ongevallen onderzoek, exclusief de persconferenties. De nieuwshonger was groot.

De Tweede Kamer werd in de eerste twee weken bijna dagelijks geïnformeerd over de voortgang van het onderzoek (bron: dossier Van Gijzel, Nationaal Archief, 25 juli 2025)

14 oktober 1993 tot 24 februari 1994

Het onderzoek naar de oorzaak van het ongeval door de Raad voor de Luchtvaart (ICAO Annex 13)

Het door de Raad voor de Luchtvaart uitgevoerde onderzoek op basis van het rapport van vooronderzoek nam ongeveer vier en een halve maand in beslag. Van deze periode zijn geen documenten in het archief van de heer Wolleswinkel aangetroffen. In zijn dossier komen geen andere documenten dan de op deze website vermelde NOTOC's voor, die betrekking hebben op de lading. In het ICAO Annex 13 ongevallenonderzoek speelde de lading van het vliegtuig geen enkele rol, omdat er tussen de lading en het ongeval geen causaal verband bestond.

24 februari 1994 tot de parlementaire enquête in 1999

In de periode kort na het verschijnen van het eindrapport van het ongevallenonderzoek door de Raad voor de Luchtvaart bezochten Pierre Heijboer (Volkskrant), politicus van Gijzel (PvdA) het Bureau Vooronderzoek Ongevallen en Incidenten (BVOI) in Hoofddorp, omdat zij vonden dat er te weinig aandacht in het ICAO Annex 13 onderzoek voor de lading van het vliegtuigwas geweest. Het bezoek werd begeleid door de nieuw benoemde vooronderzoeker, de heer Ben Groenendijk (ook marine-officier, die geen banden met de civiele luchtvaart had). Na afloop van het bestuderen van de ladingspapieren sprak Pierre Heijboer uit dat hij het dossier had 'doodgecheckt'. Er werden enkele ongerijmdheden in vrachtdocumenten van NIET-als gevaarlijke geclassificeerde lading gevonden (die later leidden tot de vragen omtrent 20.000 kg vracht). Die vragen werden met de parlementaire enquête opgelost, zie Vracht - lading | ongevallenonderzoek EL AL 1862.

Uit de onderstaande brief van de heer Carel Boer blijkt dat er veel ongerustheid is over verarmd uranium. De informatie die de heer Boer heeft is afkomstig van de pers, en die informatie is onjuist. Binnen 2 maanden krijgt de heer Boer de goede informatie van de minister van Verkeer en Waterstaat. De heer Carel Boer informeert de PVDA (R.Van Gijzel), Groen Links, het NOS journaal, AT5, de Amsterdamse Deelraad Zuid-Oost, het ANP, De Groenen en het Service Platform Amsterdam om zijn verhaal kracht bij te zetten.

Uit de onderstaande download blijkt dat de Raad voor de Luchtvaart een ernstig meningsverschil kreeg met politicus R. van Gijzel

In het onderstaande artikel voor een gezaghebbend tijdschrift wordt de verantwoordelijkheid van de piloot en de verkeersleiding uiteengezet. Men ziet geen aanleiding om te twijfelen aan het basisprincipe dat de gezagvoerder het voor het zeggen heeft in geval van een emergency. Het wordt ook duidelijk dat er weldegelijk naar het belang van 'third parties' (d.w.z. de mogelijke slachtoffers op de grond) gekeken moet worden. Dat is in Nederland ook gebeurd met het 3PR onderzoek dat aan de Tweede Kamer gerapporteerd is.

De parlementaire enquête in 1999 tot eindrapport

‘een beladen vlucht’

Uit de onderstaande brief van de heer Korenromp blijkt hoe ondeskundigheid van de enquête-commissie en effectbejag, waarschijnlijk ook beïnvloeding vanuit de media leidden tot vragen over het onderhoud bij El Al. De vragen moeten de suggestie wekken dat het onderhoud een factor was in het ongeval, dat mogelijk geleid zou kunnen hebben tot het neerstorten van het vliegtuig. Echter, de lijst van 26 pagina’s met uitgestelde klachten hebben betrekking op non-safety items, met uitgestelde klachten die geen veiligheidseffecten hebben. Zie ook het boek van dr. Theo van den Doel met opmerkingen over de chantage door een journalist.

Opmerking en toevoeging Pruis: ook een bewering van Dekker dat de RDL afdeling Luchtvaart Inspectie het toestel voor aanvang van de vlucht aan de grond had moeten en kunnen houden is onjuist. Zie Vliegtuigonderhoud | ongevallenonderzoek EL AL 1862.

ir. W. Korenromp: wij wisten met zekerheid dat veel zaken in de media verdraaid en onjuist/anders voorgesteld werden dan dat ze in werkelijkheid lagen

Na het rapport van de parlementaire enquête

Na de parlementaire enquête sprak de heer Wolleswinkel zich weinig meer uit over het ongevallenonderzoek, behoudens enkele interviews te vinden onder Media | ongevallenonderzoek EL AL 1862.