Er bestaat een grote hoeveelheid informatie uit primaire bronnen die bewaard is gebleven, maar waarschijnlijk nooit in het Nationaal Archief terecht zal komen. Het betreft materiaal dat mensen thuis hebben bewaard uit de periode waarin zij op enigerlei wijze zijdelings bij het ongevallenonderzoek betrokken waren.

Ik heb, voor zover mogelijk, geprobeerd de bezitters van dit materiaal te overtuigen hun dossiers op termijn over te dragen aan het Nationaal Archief.

Als voorbeeld volgt hieronder een foto die ik op 10 maart 2026 ontving van de heer R. Mooijen (niet betrokken bij ongevallenonderzoek). Het betreft een opname van de brand, gemaakt tussen 18:45 en 19:00 uur, op een moment waarop nog geen hulpdiensten — politie of brandweer — in de Bijlmermeer aanwezig waren. Dit zou tevens het tijdstip zijn geweest waarop volgens sommige verhalen ‘mannen in witte pakken’ ter plaatse zouden zijn geweest, op zoek naar ‘iets’.

Op de foto is daarvan niets te zien. Bovendien lijkt het weinig aannemelijk dat personen, met of zonder beschermende kleding, zich door een dergelijke vuurzee zouden hebben kunnen bewegen en daarbij iets van waarde hadden kunnen meenemen. De lezer kan daar zelf een oordeel over vormen.

Hier ontstaat een fundamenteel spanningsveld. Aan de ene kant staat de wereld van de feiten: concreet, toetsbaar en vaak fragmentarisch. Aan de andere kant staat de wereld van het narratief: samenhangend, overtuigend en voor velen betekenisgevend. Waar primaire bronnen zwijgen of geen bevestiging geven, kan het narratief juist kracht winnen — niet omdat het bewezen is, maar omdat het aansluit bij bestaande overtuigingen en verwachtingen.

Dergelijke beelden uit privéarchieven laten zien hoe weerbarstig die verhouding is. Zij corrigeren niet altijd direct het verhaal, maar zetten er wel een grens aan: hier stopt wat aantoonbaar is, en begint wat verondersteld wordt.

Een deel van de bezitters van dergelijke privéarchieven zal deze informatie naar alle waarschijnlijkheid niet met de media delen, zolang er geen garanties bestaan dat deze niet wordt misbruikt. Het wantrouwen ten aanzien van het gebruik van informatie is, mede door de beladen geschiedenis van de vliegramp, aanzienlijk. Ook uit respect voor slachtoffers en nabestaanden wordt daarom vaak grote terughoudendheid betracht.

Het gaat hier niet om geheime informatie, maar om materiaal waarvan de toegankelijkheid wordt begrensd door afspraken over vertrouwelijkheid én door een afweging: niet alles wat beschikbaar is, draagt automatisch bij aan een zorgvuldiger begrip van de werkelijkheid.

De onderstaande foto van de heer Mooijen kon met zijn toestemming gepubliceerd worden.